Kip en ei (en rare regels)

Kip en ei (en rare regels)

Volgens econoom Maarten van Rooij zijn mensen die meer van financiële zaken begrijpen rijker dan financiële onbenullen. Dat lijkt me een kip en ei-kwestie. Ben je rijker omdat je meer van financiële zaken begrijpt, of heb je meer interesse voor financiële zaken als je rijker bent (en dus meer te winnen of te verliezen)? Het onderwijs moet meer aandacht besteden aan financiële kwesties, vinden onderzoeker en overheid. Heel nuttig, maar nog nuttiger is het als de overheid zelf haar zaakjes op orde brengt. Want het wordt ons wel heel moeilijk gemaakt om financiële zaken te begrijpen. Een paar voorbeelden.

Ons inkomstenbelastingstelsel is onbegrijpelijk voor de gemiddelde belastingplichtige, omdat de regering geen politiek gevoelige keuzes durft te maken. Dus worden we opgezadeld met zaken als de bijleenregeling, wanproducten als de Kapitaalverzekering Eigen Woning en de Spaar- of Beleggingsrekening Eigen Woning, en een stelsel van heffingskortingen waarin je compleet de weg kwijtraakt. Grappige vondst dit jaar: vier belastingschijven, maar het tarief in de tweede en derde schijf voor mensen jonger dan 65 jaar is exact hetzelfde. Dit wordt niet bedacht door een financiële instelling die u geld uit de zak wil kloppen, maar door mensen die vinden dat we meer aandacht moeten besteden aan onze financiële huishouding.

De financiële bijsluiter is een gedrocht. Waarom worden banken en verzekeringsmaatschappijen niet gewoon verplicht te melden wat hun kosten en eventuele risicotarieven zijn? Dan kun je pas echt vergelijken.

Het is tijd voor het opstellen van minimumeisen waaraan een pensioenregeling moet voldoen. Niet alleen als de regeling bij een pensioenfonds is ondergebracht, maar juist ook bij een verzekeraar. Zowel werkgever als werknemer begrijpt nu niet wat de gevolgen zijn van de keuze die hij maakt. De werkgever wil een zo goedkoop mogelijke regeling; de werknemer een leuke baan en lease-auto. Omdat die werknemer zich ook al ieder jaar moet verdiepen in ziektekostenverzekering, energierekening, telefoonabonnement en andere zegeningen van de vrije markt waarop hij niet zat te wachten, schiet de pensioenregeling erbij in. En wie wel de tijd neemt, zakt de moed snel in de schoenen. Een pensioenreglement of leeswijzer bij een pensioenoverzicht is doorgaans onleesbaar.

Ik kan deze lijst simpel veel langer maken, maar de boodschap is duidelijk. De gemiddelde Nederlander begrijpt weinig van financiën en wordt daardoor benadeeld. Maar dat ligt meer aan de inconsequente regelgeving dan aan de desinteresse van de Nederlander.